Podział majątku. Co i do kogo należy po rozwodzie?

Orzeczenie rozwodu powoduje ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej. Jednak do momentu podziału majątku, jest on wciąż współwłasnością obojga małżonków.

Najprościej jest zawrzeć stosowną umowę z małżonkiem. Jednak w praktyce rzadko dochodzi do wypracowania kompromisu przez byłych małżonków i wtedy podział majątku musi nastąpić w sądzie. Rozstrzygnięcie o podziale majątku może być zawarte w wyroku rozwodowym. Jednak, aby to było możliwe, podział majątku nie może powodować nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym. Zwykle taka alternatywa jest możliwa jedynie wtedy, gdy małżonkowie mają już wypracowane jakieś porozumienie w kwestii co i do kogo ma należeć. Jeśli natomiast nie ma porozumienia, podziału majątku trzeba będzie dokonać w odrębnym postępowaniu sądowym.

Podział majątku wspólnego może oznaczać fizyczny przydział poszczególnych rzeczy (nieruchomości i ruchomości np. żonie przydzielone zostaje mieszkanie wraz z wyposażeniem, a mąż zabiera samochód i działkę. Możliwe jest też przydzielenie prawa do majątku jednemu małżonkowi z obowiązkiem spłaty drugiego. Trzecim rozwiązaniem jest sprzedaż poszczególnych składników i podział uzyskanych w ten sposób pieniędzy.

Jeżeli małżonkowie zajmowali wspólnie mieszkanie lub dom, sąd w wyroku rozwodowym orzeka również o sposobie korzystania z niego. Na zgodny wniosek małżonków może zdecydować, że mieszkanie zostanie podzielone między obie strony, albo przydzielone tylko jednej, jeżeli druga wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zastępczego. Orzekając o wspólnym mieszkaniu sąd musi brać pod uwagę przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej. Trzeba jednak pamiętać, że w wyjątkowych sytuacjach sąd może również przyznać mieszkanie tylko jednemu małżonkowi i orzec eksmisję drugiego. Jest to możliwe wówczas, gdy jedno z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie.

Kłopoty w praktyce wywołuje sytuacja, gdy majątek – najczęściej dom lub mieszkanie – został nabyty przed powstaniem wspólności majątkowej. Rozwód nie musi oznaczać, że jedno z byłych już małżonków musi opuścić zajmowane dotychczas lokum. I to mimo, że nieruchomość była nabyta przed ślubem i stanowi majątek osobisty tego małżonka, który ją nabył. Sytuacja taka nie pozbawia drugiego małżonka prawa do korzystania z lokalu w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Tak samo sprawa ma się z przedmiotami i urządzeniami gospodarstwa domowego.

W wyroku rozwodowym sąd może ograniczyć prawo własności do mieszkania przysługującego tylko jednemu z małżonków. Już od lat pozwalają na to orzeczenia Sądu Najwyższego. Dlatego rozstrzygnięcie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania może dotyczyć każdego mieszkania, którym oboje małżonkowie faktycznie dysponują w chwili orzekania o rozwodzie.

Dotyczy to zarówno mieszkania, którego tytuł prawny przysługuje obojgu, jak i takiego, którego tytuł ma jedno z nich. Na przykład jeśli w chwili orzekania rozwodu małżonkowie wciąż zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku ustali sposób, w jaki będą z niego korzystać. Jeśli więc była żona nie ma dokąd się wyprowadzić, a na dodatek to jej sąd przyznał opiekę nad dzieckiem, to były mąż będzie musiał znosić jej obecność we własnym mieszkaniu – przynajmniej prze jakiś czas.

Sąd podzieli przestrzeń lokalu na taką, z której będą korzystać oddzielnie i na wspólną (najczęściej jest to kuchnia i łazienka).     

Mieszkanie spółdzielcze po rozwodzie

Zajmiemy się kwestią mieszkania spółdzielczego, zarówno lokatorskiego jak i własnościowego, przy podziale majątku po rozwodzie. Trzeba tutaj rozdzielić dwie sytuacja, a mianowicie nabycie mieszkania poprzez przydzielenie go od spółdzielni w czasie trwania małżeństwa oraz sytuację, w której małżonkowie nabyli mieszkanie na rynku wtórnym od członka spółdzielni.
Jeśli mieszkanie spółdzielcze zostało przydzielone w czasie trwania małżeństwa dla zaspokojenia mieszkaniowych potrzeb rodziny, zawsze takie mieszkanie wchodziło w skład majątku dorobkowego. Również wtedy, gdy małżonków obowiązywała rozdzielność majątkowa. Nie miało znaczenia, który małżonek jest członkiem spółdzielni i z czyich pieniędzy opłacono wkład mieszkaniowy lub budowlany. Była to tzw wspólność przymusowa. Nie można było tego zmienić ani wyłączyć. Artykuł 215 par. 2 prawa spółdzielczego, wprowadzający tą przymusową wspólność w odniesieniu do mieszkań spółdzielczych własnościowych, został uchylony w 2003, ale nie zmieniło to faktu, że mieszkanie spółdzielcze przydzielone pod rządami tego przepisu pozostało w majątku wspólnym, dorobkowym, również po jego uchyleniu. Zmieniło się tylko to, że jeśli mieszkanie było przydzielone w sytuacji, gdy między małżonkami nie istniała wspólność majątkowa, to po uchyleniu ww. przepisu stało się ono przedmiotem ich współwłasności w częściach ułamkowych.
Inaczej sytuacja przedstawia się, gdy na podstawie aktu notarialnego mieszkanie spółdzielcze własnościowe zostało kupione na rynku wtórnym od członka spółdzielni. Wtedy, jeśli między małżonkami nie ma wspólności, należy ono do tego kto je kupił. Znajdzie się ono w majątku osobistym (odrębnym) żony lub męża rónież wtedy, gdy zostało kupione na wolnym rynku za pieniądze z majątku odrębnego np. z pieniędzy otrzymanych od rodziców, odziedziczonych, uzyskanych ze sprzedaży innego mieszkania kupionego przed ślubem. Jeśli między małżonkami jest wspólność ustawowa i wydano na mieszkanie pieniądze dorobkowe, będzie ono majątkiem wspólnym. Reguły te odnoszą się do spółdzielczego własnościowego prawa do mieszkania nabytego bezpośrednio od spółdzielni oraz lokatorskiego prawa do mieszkania.
Zasady decydujące o tym, czy dane mieszkanie należy do majątku wspólnego, dorobkowego czy też majątku osobistego dotyczą też mieszkań stanowiących własność hipoteczną i domów kupionych od dewelopera, na wolnym rynku lub wybudowanych we własnym zakresie.

Mieszkanie wynajmowane - Czyje mieszkanie po rozwodzie?

Określenie sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania to jeden z elementów, który sąd musi zawrzeć w wyroku rozwodowym. Mieszkanie czy dom to w pewnym sensie dobro szczególne, stanowiące najczęściej najważniejszą część dorobku małżonków i jednocześnie stanowi dach nad głową i zabezpieczenie przyszłego bytu małżonków i dzieci. Ze względu na zwykle wysoką wartość nieruchomości w stosunku do przeciętnych możliwości zarobkowych małżonków, rozstrzygnięcie dotyczące mieszkania jest jednym z najważniejszych elementów wyroku i musi się w nim znaleźć. Sąd ma obowiązek określenia kto będzie mieszkał we wspólnym mieszkaniu po rozwodzie lub może ewentualnie rozstrzygnąć o podziale majątku. Sposób postępowania z mieszkaniem zależny jest od tego jaki typ mieszkania bierzemy pod uwagę. Jest kilka reguł, według których ustala się w małżeństwie prawo do mieszkania czy domu.
Na początek zajmijmy się teraz sytuacją, gdy małżonkowie mieszkali razem w wynajmowanym mieszkaniu. Bardzo często zdarza się tak, że małżeństwa nie stać na zakup własnego mieszkania, nie mówiąc już o domu. Obecnie dostęp do kredytów został mocno ograniczony i zarezerwowany tylko dla osób z wysokimi zarobkami i umowami o pracę na czas nieokreślony, dlatego duża ilość małżeństw zmuszona jest do wynajęcia mieszkania. Z własnym mieszkaniem jest prostą sprawą określić kto jest właścicielem nieruchomości. Będą to oboje małżonkowie bądź mieszkanie będzie należeć do majątku odrębnego jednego z małżonków. W przypadku mieszkania wynajmowanego nie mamy do czynienia z prawem własności tylko z prawem do najmu. Przyjmuje się, że prawo najmu mieszkania uzyskane przez obydwoje lub jednego z małżonków w czasie trwania małżeństwa jest zawsze ich dorobkiem wspólnym. Według art. 680 kodeksu cywilnego małżonkowie bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe są najemcami lokalu jeśli najem tego lokalu ma służyć zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych założonej prze nich rodziny oraz nawiązanie stosunku najmu nastąpiło w trakcie małżeństwa. Także wtedy, gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, najem traktuje się jako wspólność ustawową. Co więcej, rozwód, separacja ani intercyza nie pociągają za sobą ustania wspólności najmu. Nadal prawo to przysługuje wspólnie eksmałżonkom. Wiąże się z tym jednak nie tylko prawo do najmu, ale również wspólny obowiązek do ponoszenia kosztów najmu po rozwodzie.

Masz prawo znać prawo - portal wiedzy prawniczej

Poziom wiedzy w naszym społeczeństwie jest niewielki i ogólnie panuje przekonanie, że adwokata trzeba unikać jak dentysty. Zwykły człowiek nie ma pojęcia jak poradzić sobie nawet z prostym problemem prawnym. Zwykle porady prawnej udziela mu sąsiad, który pewnie wie, bo jest po studiach lub wie, bo z prawem nie raz miał do czynienia. Taki człowiek idzie do poleconej kancelarii prawnej, udzielają mu tam porady prawnej, obiecują, że będzie zadowolony, biorą wynagrdzenie za udzieloną poradę, człowiek zadowolony idzie do domu, a pod jego drzwiami stoi komornik, który zabiera mu majątek. Człowiek idzie po kolejną poradę, wybiera dobrego adwokata, ale już jest za późno na jakąkolwiek pomoc prawną, wszelkie terminy przekroczone i nie ma jak złożyć sprawy w sądzie.  
Właśnie chcąc uniknąć takich sytuacji i dążąc do rzeczywistego, a nie pozornego, zwiększenia dostępu do wiedzy prawnej, uruchomiony został serwis www.prawnicza.edu.pl. Witryna ta ma mieć charakter edukacyjny i będzie można na niej znaleźć informacje na temat szeroko pojętego prawa. Dowiesz się tutaj jakie są zawody prawnicze w Polsce i jakie uprawnienia i ograniczenia mają adwokaci, radcowie prawni, notariusze, komornicy, referendarze. Jakie są różnice pomiędzy adwokatem i radcą prawnym. Z jakimi sprawami możesz iść do notariusza, zamiast składać sprawę do sądu i czekać pół roku lub dłużej. W zakładce nowelizacje znajdziesz informacje o zmianach w prawie, ustawach i kodeksach. Wszelkie wiadomości na temat planowanych zmian w prawie, które mogą wpłynąć na twoje życie. Projekt ma na celu szerzenie wiedzy prawnej i propagowanie ogólnej świadomości prawnej społeczeństwa.
Serwis został posegregowany według różnych kategorii, słów kluczowych oraz wyposażony w mechanizm wyszukiwania pozwalający na znalezienie interesujących cię informacji. Polecamy lekturę, zapraszamy do komentowania i zgłaszania sugestii co do zawartości merytorycznej.

Alimenty na małżonka

Mażłonek może żądać od męża lub żony dostarczenia środków na utrzymanie w zakresie odpowiadającym jego usprawiedliwionym potrzebom i możliwościom zarobkowym i majątkowym małżonka, który ma płacić alimenty. 

Prawo do alimentów przysługuje małżonkowi pod warunkiem, że nie został on uznany za wyłącznie winnego rozkładu małżeństwa. Małżonek nie jest wyłącznie winny, jeśli wyrok rozwodowy zapadł bez orzekania o winie lub sąd ustalił winę obojga małżonków.

Warunkiem przyznania przez sąd alimentów, jest to aby żądający alimentów małżonek znajdował się w niedostatku.  Obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami jest kontynuacją obowiązku wzajemnej pomocy, który powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. 

Dla zakresu i okresu trwania obowiązku płacenia alimentów ma znaczenie rozkład winy za rozpad małżeństwa. Jeśli sąd orzekł rozwód bez orzekania o winie, to płacący alimenty ma płacący alimenty na obowiązek łożenia na drugiego małżonka przez okres pięciu lat od orzeczenia rozwodu.

Jeśli rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie sytuacji małżonka niewinnego, a drugi małżonek został uznany za wyłącznie winnego za rozkład małżeństwa, to małżonek domagający się alimentów jest w znacznie bardziej korzystnej sytuacji.Po pierwsze nie trzeba udowadniać, że niewinny małżonek znajduje się w niedostatku. Wystarczy, że wykaże dysproporcje między swoją sytuacją materialną po rozstaniu a sytuacją, gdyby małżonkowie byli nadal razem. Po drugie w tej sytuacji nie ma ograniczenia czasowego trwania obowiązku płacenia alimentów. Dopiero w przypadku zawarcia nowego małżeństwa zwalnia z konieczności wypłacania pieniędzy.

Małżonek płącący alimenty może oczywiście wnioskować o obniżenie lub zwolnienie z alimentów po jakimś czasie, ale musi to być uzasadnione sytuacją jednego lub obojga małżonków. Może tak się stać np. w przypadku przejścia na emeryturę czy rentę, jeśli z upływem czasu sytuacja materialna obojga byłych małżonków stała się podobna lub małżonek płacący alimenty znalazła się w gorszej sytuacji materialnej niż małżonek pobierający alimenty.

Zakaz lub ograniczenie kontaktów z dzieckiem

Bywaja przypadki, wcale nie rzadkie, że sąd w wyroku rozwodowym zabrania lub ogranicza kontakty z dzieckiem jednemu z rodziców. Wydając takie postanowienie sąd kieruje się dobrem dziecka i dopiero po dogłębnej ocenie może taki zakaz zostać wydany. Takie rozwiązanie jest wydawane, jeśli kontakty z jednym z rodziców zagrażają lub naruszają dobro dziecka. Odebranie praw do kontaktów nastąpi zawsze jeśli utrzymywanie ich zagraża życiu dziecka, jego zdrowiu, bezpieczeństwu lub jest demoralizujące. Jakie mogą być ograniczenia kontaktów? Otóż sąd może zakazać spotykania się z dzieckiem, zabronić zabierania dziecka poza miejsce stałego pobytu, może ograniczyć możliwość kontaktów tylko do spotkań w obecności drugiego rodzica lub opiekuna. Może również ograniczyć kontakty tylko do korespondencji lub rozmów telefonicznych. Ograniczenia takie mogą obowiązywać nie tylko rodziców, mogą być wydane również w stosunku do dziadków, rodzeństwa, osób które opiekowały sie dzieckiem przez dłuższy czas. Trzeba podkreślić, że ograniczenie lub zakaz kontaktów z dzieckiem jest przypadkiem wyjątkowym i wymaga starannego rozpoznania sprawy. Jak już wcześniej nadmieniliśmy, liczy się tylko dobro dziecka, a zerwanie więzi łączącej dziecko i rodziców może działać negatywnie na rozwój i rozwój dziecka.

Adwokat Łódź - nowa strona internetowa

Zmieniło się trochę podczas naszej długiej nieobecności Adwokata Łódź. Przepraszamy za bardzo długie milczenie i niebyt w blogosferze. Wkrótce nadrobimy zaległości i nadal będziemy publikować artykuły o tematyce prawnej powiązane z działalnością Kancelarii Adwokackiej Monika Piech-Balicka w Łodzi. Nasze milczenie związane było z natłokiem spraw związanych z bieżącą działalnością naszej kancelarii i przerwą techniczną wynikającą z przebudową strony internetowej oraz remontem biura. Nowa witryna internetowe zyskała nową szatę graficzną, nowe zakładki oraz powstała w nowej technologii. Mamy nadzieję, że będzie przejrzysta, łatwa w nawigowaniu i znajdziecie na niej potrzebne informacje. Pozdrawiamy i zapraszamy do ooglądania.